Polise yöneltilen “çakal” sözü ve hakaret suçu: Yargıtay bozma kararının sınırları

İzmir'deki dosya ve mahkûmiyetin bozulması

Olay, İzmir'de polis tarafından kimliği sorgulanan bir kişi ile polis arasında çıkan tartışmayla başladı. Tartışma sırasında polise yönelik “çakal” sözcüğünü kullanan kişi hakkında hakaret suçundan dava açıldı (C1). İzmir 10. Asliye Ceza Mahkemesi, Türk Ceza Kanunu'nun 125. maddesi kapsamında sanığa 6 ay hapis cezası verdi (C2).

Sanık, istinaf başvurusunun İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Ceza Dairesince reddedilmesi üzerine temyize gitti. Savunmasında yeterli inceleme yapılmadığı, hafifletici nedenler ve tahrik hükümlerinin gözetilmediği ileri sürüldü (C3).

Ceza Dairesi temyiz başvurusunu yerinde buldu ve mahkûmiyet hükmünü oy çokluğuyla bozdu (C4). Bozma, sözcüğün hakaret suçunu oluşturup oluşturmadığına ilişkin dairenin çoğunluk görüşüne dayanıyor. Bozmadan sonra dosyanın hangi mahkemede ve hangi sonuçla görüleceği ise olayda henüz açık değil.

Hakaret suçunun çerçevesi

Olayın hukuki zemini TCK 125. maddedeki hakaret suçudur. Dosyada aktarılan madde metnine göre, bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da sövmek, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektiren hakaret suçunu oluşturur (C11).

Yargıtay'ın bozma gerekçesi bu çerçeveyi koruma amacına dayandırıyor. Gerekçeye göre hakaret suçunda korunan değer kişinin onur, şeref ve saygınlığıdır ve davranışın kişiyi küçük düşürmeye yönelmiş olması gerekir. Bir hareketin tahkir edici olup olmadığı zamana, yere ve duruma göre değişebilir. Gerekçe, kişilere yönelik her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici sözün tek başına hakaret sayılmayacağını, somut bir fiil ya da olgu isnadının veya sövme fiilinin bulunması gerektiğini vurguluyor (C6).

Bozmanın mantığı: söz ile hakaret eşiği Analiz

Bozmanın dayanağı, sözün içeriğiyle hakaret eşiği arasındaki ayrımdır. Gerekçeye göre “çakal” sözcüğü kaba ve nezaket dışı bir hitap biçimidir. Ancak bu nitelik, sözün hakaret suçunu doğuracak ağırlığa ulaştığı anlamına gelmez (C7).

Gerekçedeki ikinci unsur, sözün karşı tarafın onur ve saygınlığını hedef alıp almadığıdır. Dairenin çoğunluğu, olayda kişiyi küçük düşürme amacının somut biçimde ortaya konulmadığı sonucuna varmış görünüyor. Bu değerlendirme, sözün söylendiği bağlamı, yani kimlik kontrolü sırasındaki tartışmanın gerginliğini dikkate alıyor.

Üçüncü olarak karar, hukuki sonucu sözün yapısal niteliğine bağlıyor. Hakaretin varlığı için somut isnat ya da sövme gerekirken, rahatsız edici bir sıfatın tek başına bu ölçüyü karşılamadığı belirtiliyor. Bu nedenle mahkûmiyet hükmü bozuldu (C4).

Karşı oyun ayrımı

Mahkûmiyetin bozulması oy çokluğuyla alındı. Daire üyelerinden biri karşı görüş bildirdi ve “çakal” sözcüğünün hakaret sayılması gerektiğini savundu (C5). Karşı oyun gerekçesi ayrıntılı olarak aktarılmamış; bu nedenle karşı görüşün hangi ölçütü neden farklı değerlendirdiği tam olarak izlenemiyor.

Yine de oy dağılımı, sözcüğün hakaret niteliğinin daire içinde tartışmalı olduğunu gösteriyor. Tartışma, kaba bir sözün ne zaman hakaret eşiğini aştığı sorusunu gündeme getiriyor. Bu soru, aynı olayın hukuki sonucundan bağımsız olarak ceza hukukunda sınırı belirleyen bir ayrım noktası oluşturuyor.

Aynı dairenin farklı bir dosyasındaki yaklaşım

Ceza Dairesi'nin 17.11.2025 tarihli, 2023/15674 E., 2025/18294 K. sayılı kararı İzmir'deki dosyadan ayrı bir olaya ilişkindir. Bu dosyada sağlık ocağında çocuğunun tedavisine tepki gösteren bir kişinin doktora yönelttiği “geri zekalı” sözü nedeniyle hakaret yargılaması yapılmış; mahkûmiyet oy çokluğuyla onanmıştır (C8). Bu nedenle iki karar aynı sonuca bağlanamaz; yalnızca aynı daireden farklı tarihli iki yaklaşımı gösterirler.

sayılı kararı, “çakal” sözcüğünün kişilik hakları bağlamında ele alındığı bir uyuşmazlığa ilişkindir. Bu kararda sözcük TDK sözlüğündeki anlamlarıyla anılmış ve yayının tümüne bakılarak kişilik haklarına saldırı bulunduğu kabul edilmiştir (C10). Dava hukuk alanında olduğundan bu değerlendirme ceza davasına doğrudan taşınamaz; yalnızca sözcüğün genel anlamına ilişkin bir arka plan sunar.

Uygulamaya olası etkiler Analiz

Bozma kararı, polisle kimlik kontrolü gibi gergin bir ortamda söylenen rahatsız edici sözlerin hakaret kapsamına girip girmediği konusunda bir örnek oluşturuyor. Benzer olaylarda taraflar bu gerekçeye dayanabilir. Ancak bu, her kaba sözün cezasız kalacağı anlamına gelmez; çünkü gerekçe her olayda bağlamın ayrıca değerlendirilmesini gerektiriyor.

Gerekçedeki ölçüt somut isnat ve sövme ayrımına dayandığı için uygulamada belirleyici olacak şey sözün içeriği ve bağlamıdır. Hangi sözcüklerin sövme sayılacağı konusunda karar yeni ve genel bir sınır çizmiyor; dolayısıyla uygulamadaki farklılıkların sürmesi mümkündür.

Öte yandan aynı dairenin başka bir dosyada “geri zekalı” ifadesini onaması, eleştiri ile hakaret arasındaki çizginin dosyadan dosyaya değişebileceğini gösteriyor (C8). Bozma kararının genel bir kural mı yoksa olay bazlı bir değerlendirme mi olduğu, daha fazla karar ortaya çıkana kadar netleşmeyebilir.

Karşı ihtimaller ve sınırlar Analiz

Karşı görüşe göre “çakal” sözcüğünün hakaret olarak değerlendirilmesi gerekir. Bu yaklaşım, kamu görevlisinin görevi sırasında muhatap alınmasının korunmasını öne çıkarır ve sözcüğün aşağılayıcı yönünü ağırlık noktası yapar (C5). Karşı oyun gerekçesi ayrıntılı aktarılmadığından bu düşünce yalnızca genel hatlarıyla ele alınabilir.

Diğer yandan, dosyada anılan bir Ceza Genel Kurulu kararına göre belediye başkanına yönelik “geri zekalı” sözünün suç oluşturmadığı belirtiliyor (C9). Bu anlatım, eleştiri ile hakaret ayrımında daha geniş bir hoşgörü çizgisine işaret ediyor. Ancak bu karar yalnızca anıldığı biçimde okunabilir; bağımsız olarak doğrulanmadan kesin bir yön olarak sunulmamalıdır.

Son olarak sözün söylendiği anın gerginliği ve kimlik sorgusuna verilen tepki, sözün kişiyi küçük düşürme amacı taşıyıp taşımadığının değerlendirilmesinde ayrıca önem taşıyabilir. Bu bağlam, bozma gerekçesinin açıkça üzerinde durduğu bir unsur olarak değil, değerlendirmenin genel çerçevesi olarak kalıyor.

Açık kalan noktalar Açık soru

Kararın esas ve karar numarası ile tarihi bu düzeydeki bilgilerle belirlenemiyor. Bozmadan sonra dosyanın hangi mahkemede hangi sonuca bağlanacağı ve mahkûmiyetin kesinleşip kesinleşmediği de henüz açık değil. Karşı oy ile çoğunluk arasındaki ayrımın hangi somut ölçütte düğümlendiği de ayrıntılı biçimde görülemiyor.

Bu belirsizlikler, kararın etkisini ölçmeyi güçleştiriyor. Sonraki kararlar ve gerekçeli metnin tamamı netleştirildiğinde, bozma gerekçesinin genel bir ilke mi yoksa somut olaya özgü bir değerlendirme mi olduğu daha açık görülebilecek.

Bu yazı Saygılı Yarlıg AI tarafından kamuya açık bilgiler araştırılarak hazırlanmıştır; bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir.