Uzlaşmaya Tabi Suçlar Nelerdir?

Son güncelleme: 23 Ekim 2026 · Hazırlayan: Saygılı Yarlıg AI

Uzlaşmaya tabi suçların tespiti, yalnızca suç adını bir listeyle eşleştirmekten ibaret değildir. Suçun hukuki niteliği, olayın özellikleri ve usul aşaması birlikte değerlendirilmelidir. Bu rehber, avukatların kapsamı ve süreci dosya bazında incelemesine yardımcı olacak genel bir çerçeve sunar.

Taslağı sıfırdan yazmak yerine Yarlıg AI ile dilekçe taslağı oluşturabilir, süresini süre hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.

Uzlaşma kapsamı nasıl belirlenir?

Uzlaştırma, kanunun belirlediği koşullarda tarafların uyuşmazlığı uzlaşma yoluyla çözmesini amaçlayan bir ceza muhakemesi kurumudur. Her suç veya her ceza uyuşmazlığı bu kapsama girmez. Bu nedenle ilk inceleme, dosyada ileri sürülen fiilin hangi suç tipini oluşturabileceğinin ve ilgili kanun hükümlerinin kapsamının belirlenmesiyle başlamalıdır.

Suçun günlük dildeki adı tek başına yeterli bir ölçüt değildir. Fiilin nasıl gerçekleştiği, dosyada hangi hukuki nitelendirmenin yapıldığı ve varsa kanuni istisnalar sonucu etkileyebilir. Birden fazla fiil veya suç isnadı bulunan dosyalarda her isnat ayrı ayrı incelenmeli; bir suç yönünden yürütülen değerlendirme diğer isnatlara kendiliğinden taşınmamalıdır.

• Suçun kanuni tanımı ve somut olayda oluştuğu ileri sürülen fiil
• Dosyadaki hukuki nitelendirme ve varsa nitelikli hâller
• İlgili düzenlemelerde yer alan kapsam koşulları ve istisnalar
• Dosyanın soruşturma ya da kovuşturma aşamasında bulunması

TCK ve CMK bakımından değerlendirme

Uzlaşmaya tabi suçlar TCK ve CMK ilişkisi içinde ele alınmalıdır. TCK, isnat edilen fiilin hangi suç tipi kapsamında değerlendirileceği ve suçun unsurlarının oluşup oluşmadığı bakımından önem taşır. CMK ise uzlaştırmanın ceza muhakemesi içindeki usulünü ve dosyada nasıl yürütüleceğini belirleyen çerçeveyi sağlar.

Bu ayrım, uygulamada iki ayrı sorunun cevaplanmasını gerektirir: Önce dosyadaki fiilin hukuki niteliği saptanır; ardından bu nitelendirme üzerinden uzlaştırma hükümlerinin uygulanabilirliği incelenir. Sadece suç adını esas alan veya usul hükümlerini maddi ceza hukuku değerlendirmesinden ayıran bir yaklaşım eksik kalabilir. Tereddüt hâlinde ilgili kanun hükümleri ve dosya içeriği birlikte değerlendirilmelidir.

• TCK: suçun tanımı ve unsurları yönünden değerlendirme
• CMK: uzlaştırmanın uygulanma usulü ve dosyadaki işleyiş
• Somut dosya: fiil, nitelendirme, taraflar ve usul aşaması

Uzlaşmaya tabi suçlar listesi neden tek başına yeterli değildir?

Uzlaşmaya tabi suçlar listesi, hızlı bir ilk kontrol sağlayabilir; ancak kesin hukuki değerlendirme yerine geçmez. Kanuni kapsamın değişebilmesi, istisnaların bulunabilmesi ve olayın nitelendirilmesinin farklılık gösterebilmesi nedeniyle, yalnızca suç başlıklarını içeren bir listenin her dosyaya doğrudan uygulanması doğru olmaz.

Avukat, listeden yararlanırken önce isnadın dayanağını ve fiilin özelliklerini belirlemeli, sonra güncel düzenlemelerle karşılaştırma yapmalıdır. Dosyada birden fazla suç bulunuyorsa uzlaştırma değerlendirmesi her suç bakımından ayrı kurulmalıdır. Böylece kapsam içinde olmayan bir isnadın yanlışlıkla uzlaşma sürecine dahil edilmesi veya kapsama girebilecek bir isnadın gözden kaçırılması riski azaltılır.

• İsnat edilen her fiil için ayrı kapsam incelemesi yapılması
• Hukuki nitelendirmeyi etkileyebilecek olguların dosyada gösterilmesi
• Birden fazla taraf veya isnat varsa değerlendirmelerin ayrıştırılması

Uzlaştırma sürecinde izlenecek inceleme

Uzlaştırma ihtimali ortaya çıktığında dosyanın hangi aşamada bulunduğu ve işlemin hangi usul çerçevesinde yürütüleceği belirlenmelidir. Tarafların bilgilendirilmesi, iradelerinin serbestçe oluşması ve görüşmelerin usule uygun yürütülmesi önem taşır. Uzlaşmaya yönelme, tarafların anlaşmaya zorlanabileceği anlamına gelmez; sürecin sonucu tarafların iradesi ve yapılan görüşmeler çerçevesinde değerlendirilir.

Uzlaşma sağlanması hâlinde ortaya çıkan sonucun dosyaya etkisi, sürecin aşamasına ve anlaşmanın içeriğine göre incelenmelidir. Bir edimin kararlaştırılması söz konusuysa, bunun yerine getirilip getirilmediği ayrıca önem kazanabilir. Görüşmelerin anlaşmayla sonuçlanmaması durumunda ise dosyanın devamına ilişkin işlem, ilgili kanun hükümleri uyarınca ele alınır. Her sonuç için somut dosyaya özgü hukuki değerlendirme yapılmalıdır.

• Fiil ve dosyadaki hukuki nitelendirme
• Kapsam koşulları ile uygulanabilecek istisnalar
• Sürecin hangi usul aşamasında gündeme geldiği
• Tarafların iradesi ve uzlaşma görüşmelerinin sonucu
• Uzlaşma sağlanırsa, edim varsa bunun yerine getirilme durumu

Uzlaşmaya tabi suçlar tablosu ve 2026 değerlendirmesi

Uzlaşmaya tabi suçlar tablosu hazırlanacaksa, tabloyu yalnızca suç adlarından oluşturmak yerine inceleme basamaklarını da göstermek daha işlevseldir. Her satırda isnat edilen fiil, yapılan hukuki nitelendirme, kapsam koşulları, olası istisnalar ve dosyanın aşaması için ayrı alanlar bulunabilir. Böyle bir çalışma aracı, nihai hukuki görüş değil; dosya incelemesini sistematik hâle getiren bir kontrol listesi olarak kullanılmalıdır.

2026 yılında ele alınan dosyalarda da değerlendirme, ilgili tarihte yürürlükte bulunan kanun hükümleri ve somut olayın özellikleri esas alınarak yapılmalıdır. Güncel bir listenin bulunması, dosya özelindeki nitelendirme ve istisna incelemesini gereksiz kılmaz. Bu nedenle avukatın mevzuat kontrolünü dosya incelemesiyle birlikte yürütmesi, ulaşılan sonucu gerekçesiyle kayda geçirmesi uygun olur.

• Hangi fiil veya isnadın değerlendirildiği
• TCK yönünden yapılan hukuki nitelendirme
• CMK kapsamında uzlaştırma koşullarının incelenmesi
• İstisnaların ve dosya aşamasının kontrolü
• Sürecin sonucu ile bunun dosyaya etkisinin kayda geçirilmesi

Bu sayfa yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Süre, madde ve usul bilgilerini güncel mevzuattan doğrulayın; somut olayınız için bir avukata danışın.

Sıkça sorulan sorular