Tenkis Davası Nedir?

Son güncelleme: 2 Kasım 2026 · Hazırlayan: Saygılı Yarlıg AI

Tenkis davası, mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünü aşan kazandırmalarının saklı pay sahiplerinin korunması amacıyla kısmen veya tamamen ortadan kaldırılmasını sağlayan bir miras hukuku davasıdır. Bu rehberde davanın hukuki niteliği, şartları, açılış usulü, ileri sürülmesindeki süre sınırları ve ispat bakımından dikkat edilmesi gereken noktalar ele alınmaktadır.

Taslağı sıfırdan yazmak yerine Yarlıg AI ile dilekçe taslağı oluşturabilir, süresini süre hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.

Tenkis davasının niteliği ve amacı

Tenkis davası, mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufları ile yaptığı kazandırmaların, saklı pay sahiplerinin yasal olarak korunan asgari miras paylarına tecavüz eden kısmının indirilmesini amaçlar. Dava sonucunda tasarruf bütünüyle ortadan kalkmaz; yalnızca saklı payı zedeleyen aşan kısım etkisiz hale gelir. Bu yönüyle tenkis, tasarrufun iptali değil, saklı pay oranında sınırlandırılmasıdır.

Talebin konusu kural olarak tasarrufun tenkisidir; ancak uygulamada tenkis sonucunda ortaya çıkan denkleştirme ve iade ilişkileri de aynı davada gündeme gelebilir. Tenkis davası, saklı pay sahibinin ihlal edilen payının karşılığını alabilmesinin başlıca aracıdır.

• Saklı pay sahiplerince ya da onların haleflerince açılır.
• Tasarrufun tamamının değil, saklı paya tecavüz eden kısmın hükümsüzlüğü sonucunu doğurur.
• Tenkis def'i olarak da ileri sürülebilir; bu hâlde ayrı bir dava şartı aranmaz.

Tenkis davasının şartları

Tenkis davasının kabulü için bir arada bulunması gereken belli başlı unsurlar vardır. Öncelikle davacının saklı pay sahibi olması ya da saklı pay sahibinin halefi sıfatıyla hareket etmesi gerekir. İkinci olarak, ölüme bağlı tasarruf veya sağlar arası kazandırma yoluyla saklı payın zedelenmiş olması aranır. Son olarak, tenkisi istenen kazandırmanın mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünü aşan nitelikte olması gerekir.

Tenkis hesabı yapılırken mirasbırakanın sağlığında yaptığı ve kanunen tenkise tabi kazandırmalar da dikkate alınır. Mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünün sınırı, saklı paylı mirasçıların durumuna göre değişir. Mirasçılık sıfatının veya saklı pay oranının tartışmalı olduğu hâllerde, tenkis talebi öncelikle bu belirsizliklerin giderilmesini gerektirebilir.

• Davacının saklı pay sahipliğini ispat etmesi gerekir.
• Saklı pay ihlali ile kazandırma arasında illiyet kurulmalıdır.
• Tenkise tabi kazandırmaların kapsamı ve değeri doğru tespit edilmelidir.

Tenkis davası nasıl açılır?

Dava, görevli ve yetkili mahkemede açılır; görev ve yetki hususu dava değeri ve mirasbırakanın yerleşim yeri gibi ölçütler çerçevesinde ilgili kanun hükümlerine göre belirlenir. Dava dilekçesinde tenkisi istenen tasarruf ya da kazandırma açıkça gösterilmeli, saklı pay ihlalinin ne şekilde oluştuğu somut biçimde anlatılmalı ve talep sonucu tereddüde yer bırakmayacak şekilde kurulmalıdır.

Dava açılmadan önce mirasçılık belgesi temin edilmeli, tapu ve banka kayıtları üzerinden kazandırmaların niteliği araştırılmalıdır. Tenkis hesabı uzmanlık gerektirdiğinden, genellikle bilirkişi incelemesi talep edilir. Talep sonucunun belirli olması gerekmekle birlikte, hesabın yargılama sırasında netleşeceği durumlarda kademeli veya ıslah yoluyla talebin genişletilmesi ihtimali önceden değerlendirilmelidir.

• Dilekçeye mirasçılık belgesi ve tasarruf örneği eklenmelidir.
• Tenkisi istenen her kazandırma ayrı ayrı numaralandırılmalıdır.
• Hak düşürücü nitelikteki süreler bakımından dosya başlangıcı güvenli tutulmalıdır.

Tenkis davası süresi ve zamanaşımı

Tenkis talebi bakımından ilgili kanun hükümlerinde özel süreler öngörülmüştür. Bu süreler, tasarrufun ve saklı pay ihlalinin öğrenilmesiyle işlemeye başlayan yanı sıra, her hâlde uygulanacak üst sınır niteliğinde bir süreyi de içerecek şekilde düzenlenmiştir. Sürenin başlangıcı bakımından öğrenmenin ne zaman gerçekleştiği somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.

Süre geçtikten sonra ileri sürülen tenkis talebi, karşı tarafça itiraz edildiğinde dikkate alınmaz. Bu nedenle dosyanın kabulü aşamasında, öğrenme tarihine ilişkin tüm yazışma, tebligat ve kayıtların tespiti önemlidir. Tenkis def'i olarak ileri sürülecek hâllerde de aynı süre sınırlamalarının gözetilmesi gerektiği gözden kaçırılmamalıdır.

• Süreler; öğrenme tarihine bağlı süre ile üst sınır süresi şeklinde iki boyutludur.
• Öğrenme tarihinin ispatı davacı üzerindedir.
• Süre itirazı resen değil, ileri sürülmesi hâlinde değerlendirilir.

İspat ve tenkis hesabı

Tenkis davasında ispat yükü, kural olarak saklı pay ihlalini iddia eden taraftadır. Davacı; mirasbırakanın malvarlığı kapsamını, sağlığında yaptığı kazandırmaları ve bu kazandırmaların tenkise tabi olduğunu ortaya koymalıdır. Karşı taraf ise kazandırmanın tenkis dışı olduğunu veya tasarruf özgürlüğünün sınırının aşılmadığını savunabilir.

Tenkis hesabında mirasbırakanın terekesi ile tenkise tabi kazandırmaların denkleştirilmesi gerekir. Kazandırmaların güncel değer üzerinden değerlendirilmesi, dava konusu malvarlığının niteliğine göre farklı yöntemlerin uygulanmasını gerektirir. Bu nedenle hesap, dosyaya sunulacak kayıtlarla desteklenmeli ve bilirkişi raporuna karşı gerekçeli itiraz hakkı kullanılmalıdır.

• Tapu, banka ve vergi kayıtları talep edilmelidir.
• Kazandırmaların niteliği (karşılıksız olup olmadığı) ayrıca tartışılmalıdır.
• Bilirkişi raporuna süresinde ve gerekçeli itiraz edilmelidir.

Tenkis davası örneği ve dilekçede dikkat edilecek hususlar

Uygulamada dilekçe, talep ve vakıaların açık biçimde ayrıştırıldığı bir yapıda kaleme alınır. Aşağıdaki kısa örnek, dilekçenin iskeletini göstermek amacıyla verilmiştir; somut dosyaya göre uyarlanması gerekir.

[MAHKEME]'ye sunulmak üzere; davacı [DAVACI], davalı [DAVALI] aleyhine, mirasbırakan [MİRASBIRAKAN]'ın [TARİH] tarihli tasarrufu ile yapılan ve saklı payı zedeleyen kazandırmaların tenkisi talep edilmektedir. Saklı pay ihlalinin dayanağı, mirasçılık belgesi ve kazandırmalara ilişkin kayıtlar ile ortaya konulmakta; tenkis hesabının bilirkişi marifetiyle yapılması istenmektedir.

Dilekçede talep sonucu, tenkisi istenen her kazandırma bakımından ayrı ayrı kurulmalı; yargılama gideri ve vekâlet ücreti talebi açıkça belirtilmelidir. Süre itirazıyla karşılaşmamak için dava tarihi ile öğrenme tarihi arasındaki ilişki dilekçede açıklanmalıdır.

• Yer tutucular somut dosyada gerçek bilgilerle doldurulmalıdır.
• Talep sonucu kazandırma bazında ayrıştırılmalıdır.
• Delil listesi hesap ve değer tespitine yönelik olmalıdır.

Davanın sonuçları ve dikkat edilmesi gerekenler

Tenkis kararı, saklı payı zedeleyen kısmın etkisizliği sonucunu doğurur; tasarrufun kalan kısmı ayakta kalır. Kararın niteliği gereği, tenkis edilen değerin mirasçılara ne şekilde yansıtılacağı ve iade ilişkilerinin nasıl kurulacağı hüküm fıkrasında açık olmalıdır. Aksi hâlde infaz aşamasında tereddüt doğabilir.

Tenkis davası, mirasın reddi, mirastan feragat veya mirasçılık sıfatına ilişkin uyuşmazlıklarla birlikte gündeme gelebilir. Bu nedenle dava stratejisi belirlenirken yalnızca tenkis hesabı değil, mirasçılık ilişkisinin bütünü de değerlendirilmelidir. Ayrıca zamanaşımı ve hak düşürücü sürelere ilişkin savunmalar dosyanın her aşamasında güncel tutulmalıdır.

• Hüküm fıkrası infaz edilebilir nitelikte kurulmalıdır.
• Feragat ve red beyanlarının tenkise etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
• Süreye ilişkin savunmalar yargılamanın sonuna kadar korunmalıdır.

Bu sayfa yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Süre, madde ve usul bilgilerini güncel mevzuattan doğrulayın; somut olayınız için bir avukata danışın.

Sıkça sorulan sorular