Temyiz Sınırı Neye Göre Belirlenir?

Son güncelleme: 15 Ekim 2026 · Hazırlayan: Saygılı Yarlıg AI

Temyiz sınırı, bir kararın üst mahkeme incelemesine götürülüp götürülemeyeceğini belirleyen usul ölçütlerinden biridir. Değerlendirme yalnızca hükümde yazılı miktara bakılarak yapılamaz; uyuşmazlığın türü, kararın kapsamı ve uygulanacak kanun hükümleri birlikte ele alınmalıdır.

Taslağı sıfırdan yazmak yerine Yarlıg AI ile dilekçe taslağı oluşturabilir, süresini süre hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.

Temyiz sınırının belirlenmesinde temel ölçütler

İlk adım, dosyanın hangi yargılama rejimine tabi olduğunu belirlemektir. Hukuk, ceza ve idari yargıdaki kanun yolu koşulları aynı değildir. Bu nedenle temyiz edilebilirlik değerlendirmesi, bütün davalara uygulanabilecek tek bir parasal ölçü bulunduğu varsayımıyla yapılmamalıdır.

Parasal sınırın uygulandığı uyuşmazlıklarda, hükmün konusu ve kapsamı incelenir. Davacının talep ettiği miktar, mahkemenin hüküm altına aldığı miktar ve reddedilen bölüm farklı sonuçlar doğurabilir. Hangi tutarın esas alınacağı, uyuşmazlığa özgü usul kuralları çerçevesinde belirlenmelidir.

• Uyuşmazlığın tabi olduğu yargılama kolu ve usul rejimi
• Kararın türü ve kanun yoluna başvuruya elverişli olup olmadığı
• Parasal ölçüt uygulanıyorsa hükmün kapsamı ve ilgili tarihteki kural
• Kanundaki istisnalar ile geçiş hükümleri

İstinaf ve temyiz sınırı neye göre belirlenir?

İstinaf ve temyiz, kararın farklı aşamalarda incelenmesini sağlayan ayrı kanun yollarıdır. İlk derece mahkemesi kararının istinafa açık olup olmadığı ile bölge adliye mahkemesi kararının temyize götürülüp götürülemeyeceği birbirinden bağımsız biçimde değerlendirilir. İlk aşamadaki kanun yolu imkânı, sonraki aşamada temyiz hakkının da bulunduğunu tek başına göstermez.

Bu nedenle dosyada önce kararın hangi mahkemeden çıktığı ve hangi kanun yoluna tabi olduğu saptanmalıdır. Ardından karar türü, uyuşmazlığın niteliği ve varsa parasal ölçüt bakımından ilgili kanun hükümleri uygulanır. Bazı kararlar konusu veya niteliği gereği kanun yolu denetiminin dışında kalabilir ya da özel kurallara tabi olabilir.

Hüküm değeri ve talep miktarı nasıl ele alınır?

Temyiz incelemesinde talep edilen miktarı doğrudan esas almak her zaman doğru değildir. Mahkemenin hangi talepler hakkında karar verdiği, talebin tamamen mi kısmen mi kabul edildiği ve hükmün hangi bölümlerinin başvuruya konu edildiği belirlenmelidir. Kısmi dava, karşı dava veya birden fazla talebin birlikte ileri sürülmesi gibi durumlar da değerlendirmeyi etkileyebilir.

Birden fazla tarafın bulunduğu dosyalarda, her taraf bakımından kararın etkisi ve başvurunun kapsamı ayrıca incelenmelidir. Taleplerin birleştirilmesi, birlikte hükme bağlanması veya birbirinden bağımsız nitelik taşıması, parasal değerlendirmenin nasıl yapılacağı konusunda önem kazanabilir. Bu tür durumlarda genel bir toplama ya da ayırma yöntemi varsaymak yerine ilgili kanun hükümlerine göre sonuca ulaşılmalıdır.

Temyiz kesinlik sınırı neye göre belirlenir?

Kesinlik değerlendirmesi, kararın temyize açık olup olmadığının belirlenmesidir. Bu incelemede yalnızca parasal ölçüt değil, kararın kanunda sayılan niteliği ve varsa özel düzenlemeler de dikkate alınır. Dolayısıyla hüküm değerinin sınır içinde veya dışında görünmesi, tek başına her dosyada kesin sonuca ulaşmak için yeterli olmayabilir.

Ayrıca uygulanacak sınırın hangi tarihe göre belirleneceği önem taşır. Yargılama sürecinde mevzuat değişikliği olmuşsa, karar tarihi, başvuru aşaması ve geçiş hükümleri birlikte değerlendirilmelidir. Dosyaya uygulanacak ölçüt belirlenmeden eski veya güncel bir sınırın doğrudan esas alınması, kanun yolu değerlendirmesinde yanılgıya yol açabilir.

Özel durumlar ve kanuni istisnalar

Bazı kararların kanun yolu denetimine tabi olup olmadığı, parasal değerden bağımsız olarak kararın türüne göre belirlenebilir. Ceza yargılamasında da hukuk davalarındaki parasal sınır yaklaşımı aynen uygulanmaz; suçun ve kararın niteliğiyle ilgili kanun hükümleri incelenir. İdari yargıda ise uyuşmazlığın konusu ve ilgili özel düzenlemeler belirleyici olabilir.

Fer’î talepler, yargılama giderleri ve faiz gibi unsurların değerlendirmeye katılıp katılmayacağı da dosyanın niteliğine göre ele alınmalıdır. Bunların her durumda asıl talep miktarına eklenebileceği veya dışarıda bırakılacağı şeklinde genel bir kabul kurulması uygun değildir. Özel kanun hükümleri ve kararın içeriği kontrol edilmelidir.

Dosya incelemesinde izlenebilecek pratik sıra

Ön incelemede başvurulacak kanun yolunu ve kararın bu yola elverişliliğini netleştirmek, süre ve şekil koşullarından bağımsız olarak temel bir adımdır. Parasal sınırın uygulanması gerektiğinde, hesabın hangi talep ve hüküm bölümleri üzerinden yapılacağı açıkça ortaya konulmalıdır.

Sonuçta temyiz sınırı; uyuşmazlığın türü, kararın niteliği, hükmün kapsamı, uygulanacak tarih ölçütü ve kanuni istisnalar birlikte değerlendirilerek belirlenir. Somut dosyada tereddüt varsa, ilgili kanun hükümleri ve varsa geçiş düzenlemeleri üzerinden ayrı bir kanun yolu incelemesi yapılmalıdır.

• Kararın hangi yargılama kolunda ve hangi mahkeme aşamasında verildiğini belirleyin.
• Kararın temyize tabi olup olmadığını karar türü ve kanuni istisnalar yönünden inceleyin.
• Parasal ölçüt varsa hükmün kapsamını, taraflar ve talepler bakımından ayrı ayrı değerlendirin.
• Uygulanacak sınırın tarihini ve varsa geçiş hükümlerini doğrulayın.
• Başvuru dilekçesinde temyiz edilebilirlik değerlendirmesini dosyanın somut özellikleriyle ilişkilendirin.

Bu sayfa yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Süre, madde ve usul bilgilerini güncel mevzuattan doğrulayın; somut olayınız için bir avukata danışın.

Sıkça sorulan sorular