Tam Yargı Davası Nedir?

Son güncelleme: 26 Ekim 2026 · Hazırlayan: Saygılı Yarlıg AI

Tam yargı davası, idarenin bir işlemi veya eylemi nedeniyle kişisel hakkı ihlal edilen kişinin açtığı tazminat davasıdır. Bu rehberde davanın konusunu, iptal davasından ayrıldığı noktaları, dava şartlarını ve dosya hazırlığında öne çıkan usul meselelerini bir arada ele alıyoruz.

Taslağı sıfırdan yazmak yerine Yarlıg AI ile dilekçe taslağı oluşturabilir, süresini süre hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.

Tam yargı davasının konusu ve işlevi

Tam yargı davası, idarenin hukuka aykırı bir işlemi veya eylemiyle kişisel hakkı ihlal edilen kişinin, uğradığı zararın giderilmesi istemiyle idari yargı mercileri önünde açtığı davadır. Davanın konusu bir hukuka aykırılığın saptanması değil, ortaya çıkan zararın tazminidir; bu yönüyle dava bir eda davası niteliği taşır.

İdarenin sorumluluğu kural olarak hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk esaslarına dayanır. Hizmetin işleyişindeki aksaklık, gecikme, yetersiz örgütlenme ya da görevlinin davranışı zararın kaynağı olabilir. Zararın kamu hizmetiyle illiyet bağı içinde bulunması ve kişisel nitelikte olması gerekir.

• İdari işlemden doğan zararlar
• İdari eylem ve fiili yoldan doğan zararlar
• Kamu hizmetinin geç veya kötü işlemesinden kaynaklanan zararlar
• Manevi nitelikteki zararlar

İptal davasından farkı ve iki dava arasındaki ilişki

İptal davası bir idari işlemin hukuka aykırılığı nedeniyle kaldırılmasını amaçlarken, tam yargı davası tazminat istemine dayanır. İptal davasında verilen karar işlemin hukuka uygunluğunu denetler; tam yargı davasında ise zararın varlığı, kapsamı ve idarenin sorumluluğu değerlendirilir.

Uygulamada işlemden doğan zararlar bakımından önce iptal kararı alınması gerekip gerekmediği tartışmalıdır. İlgili kanun hükümlerine göre, hukuka aykırılığın başka bir davada saptanması tazminat istemini etkileyebilir. Bu nedenle dava stratejisi belirlenirken her iki dava türünün süre ve sonuç ilişkisi birlikte değerlendirilmelidir.

Eylemlerden doğan zararlarda iptal edilecek bir işlem bulunmadığından, tazminat istemiyle doğrudan dava açılabilir.

Dava şartları ve süre

Tam yargı davasının dinlenebilmesi için idari davaların genel dava şartlarının yanı sıra tazminata özgü koşullar da aranır: idari bir işlem veya eylem, kişisel hak ihlali, zarar ve illiyet bağı.

Süre, zararın öğrenilmesine ve işlemin niteliğine göre ilgili kanun hükümlerine göre hesaplanır. Kesintisiz süren eylemlerde sürenin başlangıcı ayrı bir değerlendirme gerektirir; eylemin sona ermesi veya zararın kesinleşmesi ölçüt olarak ele alınır.

Bazı davalarda idareye başvuru, dava açılmadan önce yerine getirilmesi gereken bir ön koşul olarak düzenlenmiştir. Dilekçenin ve eklerinin bu koşullar gözetilerek hazırlanması, süre ve usul itirazlarının önüne geçer.

Zararın kapsamı ve ispat

Tazminatın kapsamı belirlenirken gerçek zarar ilkesi esas alınır. Malvarlığındaki azalma, yoksun kalınan kazanç ve zararın doğurduğu ek giderler somut biçimde ortaya konulmalıdır. İdarenin sorumluluğunun kusursuz sorumluluk hallerine dayandığı durumlarda da zararın miktarı aynı ölçütlerle hesaplanır.

İspat yükü bakımından zararın varlığını ve kapsamını davacı ortaya koyar; idarenin kusursuzluğunu veya illiyet bağını kesen bir nedenin bulunduğunu ise idare savunur. Bu nedenle teknik rapor, hesap tablosu ve resmi belgeler dosyaya erken aşamada eklenmelidir.

• Zararın doğduğu tarih ve hesap dönemi
• Faiz talebinin dayanağı
• Bilirkişi incelemesine elverişli belgeler

Görevli ve yetkili mahkeme ile husumet

Görevli ve yetkili mahkeme, davanın konusuna ve idarenin türüne göre ilgili kanun hükümlerine göre belirlenir. Husumet, zarara neden olan işlem veya eylemi gerçekleştiren idareye yöneltilir; farklı kurumların sorumluluğunun gündeme geldiği durumlarda pasif husumetin doğru kurulması önem taşır.

Dava dilekçesinde taraflar, konu, talep sonucu ve dayanılan vakıalar açık biçimde gösterilmelidir. Tazminat isteminin belirli olmadığı hâllerde talebin nasıl ifade edileceği ve sonradan artırılıp artırılamayacağı usul hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.

Uygulamada sık karşılaşılan güçlükler

İşlem ile eylem ayrımının doğru yapılması, davanın türü ve süresinin belirlenmesinde belirleyicidir. Yanlış nitelendirme, süre aşımı itirazıyla karşılaşılmasına yol açabilir.

İdari işlemin ardından yapılan başvurular ve bunlara verilen cevaplar, sürenin işleyişi bakımından tarih sırasına göre belgelenmelidir. Örnek bir dosya düzeninde [DAVACI] ile [DAVALI İDARE] arasındaki yazışmalar kronolojik bir tabloda gösterilir; talep sonucunda ise tazminat kalemleri ayrıştırılmış biçimde yer alır.

Hukuka aykırılık, kusur ve zarar arasındaki bağın her aşamada tutarlı biçimde açıklanması, [MAHKEME] önündeki incelemenin seyrini doğrudan etkiler.

Bu sayfa yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Süre, madde ve usul bilgilerini güncel mevzuattan doğrulayın; somut olayınız için bir avukata danışın.

Sıkça sorulan sorular