Ortaklığın Giderilmesi Arabuluculuk Ne Zaman Geldi?

Son güncelleme: 27 Ekim 2026 · Hazırlayan: Saygılı Yarlıg AI

Ortaklığın giderilmesi davalarında arabuluculuğun ne zaman dava şartı hâline geldiği, uygulamada en çok karıştırılan usul sorularından biridir. Bu rehber, düzenlemenin hangi mantıkla getirildiğini, kapsamını ve dosya bazında nasıl kontrol edilmesi gerektiğini avukat gözüyle özetler. Amaç tarih ezberi değil, somut dosyada hangi usulî eşiğin arandığını doğru kurmaktır.

Taslağı sıfırdan yazmak yerine Yarlıg AI ile dilekçe taslağı oluşturabilir, süresini süre hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.

Kısa cevap: Bu davalarda arabuluculuk ne zaman gündeme geldi?

Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davalarında arabuluculuk, daha önce belirli uyuşmazlık türleri için kabul edilen dava şartı arabuluculuk rejiminin genişletilmesiyle, ilgili kanun değişikliği sonucunda gündeme gelmiştir. Değişiklikle birlikte bu davalar bakımından da dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması usulî bir önkoşul hâline getirilmiştir.

Değişikliğin yürürlük tarihi ve bu tarihten önce açılmış derdest davalara etkisi, ilgili kanun hükümlerine göre ayrıca değerlendirilmelidir. Kural olarak dava şartına ilişkin hükümlerin, yürürlük tarihinden sonra açılan davalarda uygulanması öngörülmüştür; bu nedenle dosyada öncelikle dava açılış tarihi ile yürürlük hükümlerinin birlikte okunması gerekir.

Uygulamada "ne zaman geldi" sorusu çoğu zaman iki ayrı konuyu birleştirir: Arabuluculuğun bu uyuşmazlık türünde dava şartı sayılmaya başladığı an ile somut dosyada bu şartın gerçekten aranıp aranmayacağı. İkincisi her dosyada ayrı bir değerlendirme gerektirir ve genel bir tarih bilgisiyle geçiştirilemez.

Kapsam: Hangi uyuşmazlıklar dava şartı arabuluculuğa tabi?

Dava şartı, ortaklığın giderilmesine ilişkin davaları kapsar. Buradaki temel ölçüt, birden fazla kişinin paylı veya elbirliği mülkiyeti çerçevesinde malik olduğu bir malvarlığı değerinin aynen taksimi ya da satış yoluyla paraya çevrilerek ortaklığın sona erdirilmesinin istenmesidir.

Kapsam değerlendirmesinde istemin niteliği belirleyicidir. Yalnızca pay oranlarının tespiti, katkı payı alacağı veya tazminat gibi talepler tek başına ortaklığın giderilmesi istemi sayılmaz; ancak bu taleplerle birlikte taksim veya satış istemi de ileri sürülüyorsa, dava şartının uygulanıp uygulanmayacağı dosya özelinde tartışılmalıdır.

• İstem, ortaklığın taksimi veya satış yoluyla giderilmesi talebine mi dayanıyor?
• Birden fazla paydaş ve paylı ya da elbirliği mülkiyet ilişkisi somut olayda mevcut mu?
• Dava çekişmesiz bir tespit niteliğinde mi, yoksa ortaklığın sona erdirilmesi mi isteniyor?
• İlgili kanunda öngörülen istisnalar bu dosyada gündeme geliyor mu?

Dava şartı olmanın usulî sonuçları

Arabuluculuğa başvurulmadan dava açılması hâlinde, dava şartı yokluğu nedeniyle dava usulden reddedilir. Bu ret esasa ilişkin bir değerlendirme değildir; şart yerine getirilerek dava yeniden açılabilir. Bu nedenle özellikle süre baskısı altında çalışılan dosyalarda, dava açılışından önce başvuru belgesinin temin edilmesi pratik bir zorunluluktur.

Başvurunun belgelenmesi ve anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın dava dilekçesine eklenmesi, uygulamada en sık karşılaşılan şeklidir. Tutanağın içeriği, sonraki yargılamada hangi istemlerin çekişmeli kaldığının gösterilmesi bakımından da işlev görür.

Arabuluculuk süreci bazı dosyalarda zamanaşımı ve hak düşürücü süreler bakımından da etki doğurur; bu etkinin kapsamı ve sınırları ilgili kanun hükümlerine göre belirlenir.

Süreç: Başvurudan son tutanağa veya anlaşma belgesine

Süreç, yetkili arabuluculuk bürosuna yapılan başvuru veya tarafların birlikte arabulucu belirlemesiyle başlar. Arabulucu, davetleri usulüne uygun biçimde yapar ve ilk toplantıyı planlar. Paydaş sayısının fazla olduğu dosyalarda tebligatın tamamlanması ve toplantı takviminin tarafların tamamına uyarlanması, sürecin en çok zaman alan kısmıdır.

Görüşmelerde tapu kayıtları, güncel pay cetveli, mirasçılık belgesi ve varsa temsil belgeleri dosyada hazır bulundurulmalıdır. Bu belgeler olmadan yürütülen müzakereler, taksim veya satış iradesinin kapsamı konusunda belirsizlik doğurur ve anlaşma belgesinin infaz kabiliyetini zayıflatır.

Süreç sonunda anlaşma sağlanırsa anlaşma belgesi, anlaşma sağlanamazsa son tutanak düzenlenir. Her iki belge de dava dosyasında usulî şartın yerine getirildiğini gösteren temel delildir.

• Paydaşların tam listesi ve güncel tapu kayıtları
• Elbirliği mülkiyetinde mirasçılık belgesi ve pay durumunu gösteren belgeler
• Vekâletnamede sulh ve feragat yetkisinin kapsamı
• Taksim veya satış konusunda tarafların somut önerileri

Anlaşma hâlinde ve anlaşamama hâlinde ne olur?

Anlaşma sağlanırsa düzenlenen anlaşma belgesi, taraflarca icra edilebilirlik şerhi alınarak ilam niteliğinde belge hâline getirilebilir; bu durumda ayrıca dava açılmasına gerek kalmaz. Ancak ortaklığın giderilmesinde anlaşmanın infaz kabiliyeti, satış ya da taksim iradesinin açık, koşulsuz ve tereddütsüz olmasına bağlıdır. Özellikle taşınmazın satış biçimi, bedelin paylaştırılması ve masrafların üstlenilmesi konularında muğlak ifadeler sonraki uyuşmazlıkları davet eder.

Anlaşma sağlanamazsa son tutanak düzenlenir ve dava yolu açılır. Tutanakta tarafların hangi konularda uzlaşamadığının somut biçimde gösterilmesi, hâkim önünde çekişmeli alanın sınırlanmasına yardımcı olur.

Avukat için pratik notlar

Dava şartının varlığı kadar, eksik ya da sakat bir başvurunun doğuracağı usulî riskler de yönetilmelidir. Başvurunun doğru uyuşmazlık türü üzerinden yapılması, davetiyelerin paydaşların tamamına ulaştırılması ve son tutanağın dava dilekçesine eklenmesi, dosyanın usulden reddedilme riskini büyük ölçüde ortadan kaldırır.

Kısmi anlaşma imkânı da değerlendirilmelidir: Paydaşların bir kısmıyla satış yöntemi üzerinde uzlaşılması, kalan çekişmenin daralmasını sağlayabilir. Buna karşılık arabuluculuk görüşmelerinde geçen sürenin, dava süresi içinde geçmiş gibi değerlendirilmemesi gerektiği unutulmamalıdır.

Somut dosyada kapsam, istisna veya yürürlük tereddüdü varsa, sonuç ilgili kanun hükümlerine göre verilmelidir; genel bir kabulden hareketle hareket edilmesi, telafisi güç usulî sonuçlar doğurabilir.

Bu sayfa yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Süre, madde ve usul bilgilerini güncel mevzuattan doğrulayın; somut olayınız için bir avukata danışın.

Sıkça sorulan sorular