İtirazın İptali Davasında Arabuluculuk Zorunlu mu?

Son güncelleme: 10 Ekim 2026 · Hazırlayan: Saygılı Yarlıg AI

İtirazın iptali davasında arabuluculuğun zorunlu olup olmadığı, icra takibine itiraz edilmesinden çok alacağın kaynağına ve uyuşmazlığın tabi olduğu usule bağlıdır. Bu nedenle her itirazın iptali davası için geçerli tek bir yanıt vermek yerine, alacak ilişkisinin niteliği ile talep edilen hukuki korumayı birlikte değerlendirmek gerekir.

Taslağı sıfırdan yazmak yerine Yarlıg AI ile dilekçe taslağı oluşturabilir, süresini süre hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.

Temel ölçüt: Takip değil, uyuşmazlığın niteliği

İtirazın iptali davası, alacaklının başlattığı icra takibine borçlunun itiraz etmesi üzerine gündeme gelir. Ancak takibin varlığı ve itirazın yapılmış olması, arabuluculuğu kendiliğinden zorunlu kılmaz. Dava şartı arabuluculuk, uyuşmazlığın dayandığı hukuki ilişki ilgili kanun hükümlerine göre bu kapsama giriyorsa uygulanır.

Örneğin ticari nitelikteki para alacağı uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk gündeme gelebilir. Buna karşılık alacağın ticari nitelik taşımadığı ve başka bir zorunlu arabuluculuk kategorisine girmediği durumlarda, sırf talep itirazın iptali biçiminde ileri sürülüyor diye bu şartın bulunduğu sonucuna varılamaz.

• Alacağın ticari bir ilişkiden doğup doğmadığı
• Talebin kira veya başka bir hukuki ilişkiden kaynaklanıp kaynaklanmadığı
• Davanın yanında tahliye gibi başka bir talep bulunup bulunmadığı
• Uyuşmazlığın özel bir icra usulüne tabi olup olmadığı

Dava açılmadan önce yapılması gereken inceleme

İtirazın iptali davasından önce arabuluculuğun zorunlu olup olmadığını belirlerken takip talebi ve ödeme emriyle yetinilmemelidir. Alacağın sözleşmesel veya başka bir hukuki kaynağı, tarafların sıfatı ve talebin hangi ilişkiye dayandığı birlikte incelenmelidir. Aynı takip biçimi, farklı hukuki ilişkilerden doğan alacaklar için kullanılabilir.

Arabuluculuk dava şartıysa başvurunun dava açılmadan önce usulüne uygun şekilde tamamlanması ve sürecin sonucunun belgelendirilmesi gerekir. Şartın yerine getirilmemesi, davanın esasına girilmeden usule ilişkin sonuç doğurabilir. Bu nedenle dava dilekçesi hazırlanırken arabuluculuk sürecinin kapsamı ile taraf ve talep uyumu da kontrol edilmelidir.

Ticari alacaklarda değerlendirme

Alacak ticari bir ilişkiden kaynaklanıyorsa, uyuşmazlığın para alacağı niteliği ve tarafların hukuki konumu önem taşır. Ticari uyuşmazlıklarda öngörülen zorunlu arabuluculuk kapsamına giren bir talep bakımından, itirazın iptali davası açılmadan önce arabuluculuk sürecinin yürütülmesi gerekir. Alacağın bir icra takibine konu edilmiş olması bu incelemeyi ortadan kaldırmaz.

Bununla birlikte her işletme veya tacir bağlantılı uyuşmazlık otomatik olarak aynı sonuca götürmez. Dava konusu talebin ve hukuki ilişkinin somut özellikleri üzerinden kapsam değerlendirmesi yapılmalıdır. Birden fazla talep varsa, her talebin arabuluculuğa tabi olup olmadığı ve taleplerin birlikte ileri sürülmesinin usule etkisi ayrıca ele alınmalıdır.

Kira alacağı ve tahliye taleplerinde ayrım

Kira ilişkisinden doğan alacaklar yönünden arabuluculuk şartı gündeme gelebilir. Bu nedenle kira borcu için başlatılan takibe itiraz edilmesinden sonra açılacak bağımsız itirazın iptali davasında, uyuşmazlığın kira ilişkisinden kaynaklandığı ve ilgili zorunlu arabuluculuk düzenlemesinin kapsamına girdiği değerlendirilmelidir. Kira alacağının takip yoluyla istenmiş olması tek başına farklı bir sonuç doğurmaz.

Tahliye talebi ise ayrıca incelenmelidir. Kira uyuşmazlığı kapsamında mahkemeden tahliye istenen bir dava ile icra hukukundaki özel tahliye yolunun kullanılması aynı şey değildir. Özellikle icra yoluyla tahliyeye ilişkin özel usulün kapsam dışında bırakıldığı durumlar gözetilmeli; alacak ve tahliye talepleri tek başlık altında değerlendirilmemelidir.

Örnek 14 ve özel icra yolu

Örnek 14 ödeme emriyle yürütülen süreç, kira alacağı ve tahliye bakımından özel bir icra usulüyle bağlantılıdır. Bu yolda borçlunun itirazına karşı başvurulacak hukuki yol, her zaman genel mahkemede açılan itirazın iptali davası olmayabilir. Öncelikle talebin icra hukukundaki itirazın kaldırılması veya tahliye mekanizmasına mı, yoksa alacağın tahsili için bağımsız bir davaya mı yöneldiği belirlenmelidir.

Özel icra yolu bakımından geçerli istisnalar, kira alacağının ayrıca dava konusu edilmesine kendiliğinden taşınmaz. Alacağın tahsili için bağımsız itirazın iptali davası açılacaksa kira uyuşmazlıklarına ilişkin arabuluculuk şartı ayrıca incelenir. Dolayısıyla “Örnek 14 kullanıldı” bilgisi tek başına arabuluculuk gerekip gerekmediğini çözmez.

Dilekçe ve usul stratejisi

Dava dilekçesinde alacağın kaynağı açıkça gösterilmeli; takipteki talep, dava konusu alacak ve varsa tahliye istemi arasındaki ilişki anlaşılır biçimde kurulmalıdır. Arabuluculuk başvurusu yapılmışsa, başvurunun aynı uyuşmazlığı ve ilgili tarafları kapsayıp kapsamadığı kontrol edilmelidir. Süreçte varılan sonucun dava konusu taleple uyumu da önemlidir.

Sonuç olarak, “itirazın iptali davası için arabuluculuk zorunlu mu?” sorusu alacağın ve başvurulan usulün niteliğine göre yanıtlanır. Ticari para alacağı veya kira ilişkisinden kaynaklanan bir talep söz konusuysa zorunlu arabuluculuk olasılığı özellikle değerlendirilmelidir. Özel icra yolundaki tahliye başvurusu ile bağımsız alacak davası birbirinden ayrılmalı; tereddüt hâlinde ilgili kanun hükümleri esas alınmalıdır.

Bu sayfa yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Süre, madde ve usul bilgilerini güncel mevzuattan doğrulayın; somut olayınız için bir avukata danışın.

Sıkça sorulan sorular