İhtiyati Hacizde Yetkili Mahkeme

Son güncelleme: 23 Ekim 2026 · Hazırlayan: Saygılı Yarlıg AI

İhtiyati haciz talebinde doğru mahkemenin belirlenmesi, alacağın dayanağından ve uyuşmazlığın niteliğinden bağımsız düşünülemez. Yetki incelemesinde belgenin türü kadar, esas alacak talebine hangi mahkemenin bakacağı ve başvurunun hangi aşamada yapıldığı da değerlendirilmelidir.

Taslağı sıfırdan yazmak yerine Yarlıg AI ile dilekçe taslağı oluşturabilir, süresini süre hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.

Yetki ve görev incelemesinin başlangıç noktası

İhtiyati haciz, alacağın güvence altına alınmasına yönelik geçici hukuki koruma talebidir. Başvurunun hangi mahkemeye yöneltileceği belirlenirken öncelikle esas alacak uyuşmazlığının niteliği ortaya konulmalıdır. Alacağın kaynağı, tarafların sıfatı ve talebin hukuki temeli, esasa bakacak mahkemenin belirlenmesinde rol oynar.

Görev ve yetki farklı kavramlardır. Önce uyuşmazlığın hangi tür mahkemenin görev alanında olduğu, ardından yer bakımından hangi mahkemenin yetkili sayılacağı incelenmelidir. Sadece alacağın bir belgeye bağlanmış olması, belirli bir mahkemeyi kendiliğinden görevli veya yetkili hâle getirmez.

• Görev, uyuşmazlığın hangi tür mahkemede görüleceğini; yetki ise davaya hangi yer mahkemesinin bakacağını ifade eder.
• Belge veya alacağın adı, tek başına görevli ve yetkili mahkemeyi belirlemez.

İhtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme nasıl belirlenir?

Genel yaklaşım, ihtiyati haciz talebinin esas alacak uyuşmazlığını görmeye yetkili mahkemeye yöneltilmesidir. Bu nedenle, alacak için açılması düşünülen davanın hangi mahkemede görüleceği belirlenmeli; yer bakımından genel yetki kuralları ve uyuşmazlık için öngörülmüş olabilecek özel yetkiler incelenmelidir.

Dava açılmadan önce yapılan başvurularda, başvurunun dayanağı ve talebin yöneltileceği mahkemenin yetkisi ayrıca açıklanmalıdır. Esas dava açılmışsa, dosyanın bulunduğu mahkemenin konumu ve talebin o yargılamayla ilişkisi değerlendirilir. Somut durumun özellikleri görülmeden tek bir yer mahkemesinin her başvuru için yetkili olduğu söylenemez.

• Genel yetki kuralları ve varsa özel yetki düzenlemeleri birlikte değerlendirilmelidir.
• Sözleşmedeki yetki kaydının uygulanabilirliği somut olayın özelliklerine göre ele alınmalıdır.

Çeke dayalı ihtiyati haciz talebi

Çek, alacak iddiasını destekleyen önemli bir belge olabilir; ancak çekin varlığı tek başına ihtiyati haciz bakımından yetkili mahkemeyi tayin etmez. Belgenin hangi ilişki kapsamında düzenlendiği, tarafların sıfatı ve talep edilen alacağın niteliği birlikte ele alınmalıdır.

Çeke dayalı başvuruda görev incelemesi yapılırken uyuşmazlığın ticari nitelikte olup olmadığı değerlendirilir. Yer yönünden ise borçlunun yerleşim yeri, sözleşme ilişkisi ve varsa uygulanabilir özel yetki kuralları gözden geçirilmelidir. Talepte, bu unsurların neden başvurulan mahkemeyi yetkili kıldığı açıkça gösterilmelidir.

Senet ve bonoda mahkeme seçimi

Senet veya bono alacağına dayalı ihtiyati haciz taleplerinde de belgenin türü, mahkeme seçimini tek başına belirlemez. Belgeye bağlı talebin hangi hukuki ilişkiden doğduğu ve uyuşmazlığın hangi mahkemenin görev alanına girdiği incelenmelidir. Tarafların sıfatı ile alacağın ticari niteliği bu değerlendirmede önem taşıyabilir.

Başvuru dilekçesinde senedin veya bononun alacakla bağlantısı ve talebin dayanağı ortaya konulmalıdır. Belgeden doğan istem ile temel ilişkiye dayalı istemin kapsamı birbirinden farklıysa, yetki değerlendirmesi de bu ayrım gözetilerek yapılmalıdır. Yetki itirazı ihtimaline karşı başvurulan mahkemenin seçimi somut olgularla gerekçelendirilmelidir.

İhtiyati haciz kararı ve devam eden yargılama

İhtiyati haciz kararı verecek mahkeme belirlenirken esas alacak talebine bakmaya yetkili mahkeme temel alınır. Başvurunun dava öncesinde mi, yoksa bir yargılama sürerken mi yapıldığı önemlidir. Devam eden dosyanın bulunduğu mahkeme ile talep arasındaki bağlantı ve yetki durumu ayrıca incelenmelidir.

Başvurunun başka bir mahkemede yapılmasının mümkün olup olmadığı, yalnızca davanın açılmış olmasına bakılarak çözülemez. Görev, yer bakımından yetki ve talebin usulî aşaması birlikte değerlendirilmelidir. Dilekçede mahkemenin yetkisini açıklayan olguların gösterilmesi, incelemenin sağlıklı yürütülmesine yardımcı olur.

İlama dayalı alacaklarda dikkat edilecek ayrım

Alacağın bir ilama bağlanmış olması, ihtiyati haciz talebinin otomatik olarak ilamı veren mahkemeye yapılacağı anlamına gelmez. Öncelikle ilamın kapsamı, talep edilen korumanın niteliği ve alacağın tahsili için izlenebilecek usul yolu değerlendirilmelidir. İlamlı takip olanağı ile ihtiyati haciz talebinin koşulları aynı mesele değildir.

Bu nedenle ilamı veren mahkemenin görev ve yetkisi ile ihtiyati haciz talebini inceleyecek mahkemenin görev ve yetkisi birbirine karıştırılmamalıdır. Talep mevcutsa, başvurunun hukuki yararı ve doğru usul yolu somut olay üzerinden açıklanmalı; yetkili mahkeme ilgili kanun hükümlerine göre belirlenmelidir.

Bu sayfa yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Süre, madde ve usul bilgilerini güncel mevzuattan doğrulayın; somut olayınız için bir avukata danışın.

Sıkça sorulan sorular