Yabancı İşçi İş Sözleşmesi Örneği
Yabancı işçiyle kurulan çalışma ilişkisinde yazılı sözleşme, hem çalışma izni süreçlerinde hem de ileride doğabilecek uyuşmazlıklarda tarafların konumunu belirleyen temel belgedir. Bu sayfa, sözleşmenin hangi hâllerde hazırlandığını, taşıması gereken unsurları ve bölüm bölüm nasıl kurgulanacağını örnek bir iskeletle birlikte ele alır. Amaç hazır bir metin sunmak değil, somut olaya göre uyarlanabilir bir çerçeve vermektir.
Taslağı sıfırdan yazmak yerine Yarlıg AI ile dilekçe taslağı oluşturabilir, süresini süre hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.
Sözleşme ne zaman ve neden hazırlanır
Yabancı işçiyle çalışma ilişkisi kurulduğunda, izin başvurusundan önce yazılı bir sözleşmenin düzenlenmesi gerekir. Çalışma izni başvurularında işverenin işçiyi hangi unvanla, hangi işte ve hangi koşullarla çalıştıracağını gösteren bir belge istenir; bu nedenle sözleşme, idari sürecin ayrılmaz bir parçasıdır. Sözlü anlaşma, hem başvuru aşamasında hem de sonraki denetimlerde ispat güçlüğü yaratır.
Sözleşmenin bir diğer işlevi, tarafların hak ve borçlarını önceden netleştirmesidir. Ücret, çalışma süresi, işin tanımı ve sona erme koşulları yazılı olduğunda, işçilik alacaklarına veya feshe ilişkin uyuşmazlıklarda dosyaya sunulabilecek somut bir delil bulunur. Ayrıca yabancı işçinin Türkiye'de sosyal güvenlik ve vergi yükümlülükleri bakımından hangi statüde bildirildiği de bu belgeyle tutarlı olmalıdır.
- İlk kez çalışma izni başvurusu yapılacaksa
- Mevcut sözleşmede unvan, ücret veya çalışma yeri değişiyorsa
- İzin türü ya da işveren değişiyorsa
- Belirsiz süreli ilişkiye geçilecekse
Bulunması gereken unsurlar
Sözleşmenin geçerliliği ve işlevselliği bakımından bazı unsurların mutlaka yer alması gerekir. Bunların başında tarafların tam kimlik ve iletişim bilgileri, işverenin faaliyet konusu ve işyerinin adresi gelir. İşçinin yabancı olması nedeniyle pasaport bilgileri, uyruğu ve Türkiye'deki adresi de eklenmelidir.
İşin tanımı, çalışma yeri, ücret ve ücretin ödeme biçimi, çalışma süresi ile haftalık çalışma günleri açıkça yazılmalıdır. Yabancı işçi bakımından çalışma izninin türü, geçerlilik süresi ve izin kapsamındaki görev unvanı sözleşmedeki unvanla uyumlu olmalıdır. Tarafların uyuşmazlık hâlinde hangi dildeki metne başvuracağı da belirsizlik doğurmamak için düzenlenmelidir.
Sözleşmede yer alan koşullar, ilgili kanun hükümlerine göre işçi lehine olan asgari hakların altında kalamaz. Bu nedenle metin hazırlanırken emredici hükümler gözetilmeli, aksi hâlde ilgili hükümler yerine geçebilecek kayıtlar öngörülmemelidir.
- Tarafların kimlik, adres ve iletişim bilgileri
- İşin tanımı, unvanı ve çalışma yeri
- Ücret, ödeme dönemi ve yan haklar
- Çalışma süresi, izin ve devamsızlık düzeni
- Çalışma izni bilgileri ve sözleşme süresi
- Fesih koşulları, uygulanacak dil ve imza tarihi
Bölüm bölüm yapı
Sözleşme, dilekçeden farklı bir mantıkla kurgulanır; ancak başlık, taraflar, konu, açıklamalar, hukuki dayanak, delil, sonuç ve imza sırası burada da yol göstericidir. Belgenin en üstünde sözleşmenin niteliğini belirten bir başlık yer alır; altında düzenleme yeri ve tarihi bulunur.
Taraflar bölümünde işveren ve işçi ayrı ayrı tanıtılır; varsa temsilci ve tebligat adresi belirtilir. Konu bölümü, sözleşmenin hangi iş ilişkisini düzenlediğini tek paragrafla ortaya koyar. Açıklamalar bölümü işin tanımı, ücret, süre, izin, gizlilik, rekabet yasağı ve fikri haklar gibi maddeleri numaralandırılmış biçimde içerir.
Hukuki nedenler bölümünde sözleşmenin hangi mevzuat çerçevesinde kurulduğu genel ifadelerle belirtilir; madde numarası yazmak yerine ilgili kanun hükümlerine atıf yapılması yeterlidir. Deliller bölümü sözleşmeye değil, ileride doğabilecek uyuşmazlığa ilişkindir; bu nedenle yazılı sözleşme, işyeri kayıtları, ücret bordroları ve yazışmalar delil olarak sayılabilir. Sonuç ve imza bölümünde tarafların beyanı, düzenlenme sayısı ve imzalar yer alır.
- Başlık, düzenleme yeri ve tarih
- Taraflar ve temsil bilgileri
- Konu ve sözleşmenin kapsamı
- Açıklamalar: iş, ücret, süre, izin, gizlilik
- Hukuki nedenler ve uygulanacak mevzuat
- Deliller, sonuç hükümleri ve imzalar
Yer tutuculu kısa örnek iskelet
Aşağıdaki iskelet, somut olaya göre doldurulmak üzere hazırlanmıştır. Köşeli parantez içindeki alanlar gerçek bilgiyle değiştirilmelidir; metin, izin başvurusundaki bilgilerle birebir uyumlu olmalıdır.
- Başlık: Yabancı İşçi Belirli Süreli İş Sözleşmesi
- Düzenleme yeri ve tarihi: [YER], [TARİH]
- İşveren: [İŞVEREN UNVANI], [ADRES], [VERGİ BİLGİSİ]
- İşçi: [İŞÇİ AD SOYAD], [UYRUK], [PASAPORT NO], [ADRES]
- Konu: Taraflar arasında [UNVAN] pozisyonunda iş ilişkisi kurulması
- Madde 1 – İşin tanımı ve çalışma yeri: [İŞ TANIMI], [İŞYERİ ADRESİ]
- Madde 2 – Süre: [BAŞLANGIÇ] – [BİTİŞ], deneme süresi [SÜRE]
- Madde 3 – Ücret: [TUTAR] / [ÖDEME DÖNEMİ], ödeme günü [GÜN]
- Madde 4 – Çalışma süresi ve izin: [GÜNLÜK/HAFTALIK SÜRE], [YILLIK İZİN]
- Madde 5 – Çalışma izni: türü [İZİN TÜRÜ], geçerlilik [DÖNEM]
- Madde 6 – Gizlilik ve rekabet: [KAPSAM]
- Madde 7 – Fesih: [USUL VE BİLDİRİM]
- Hukuki nedenler: ilgili kanun hükümleri
- Deliller: iş bu sözleşme, işyeri kayıtları, bordrolar, yazışmalar
- Sonuç: Sözleşme [SAYI] nüsha düzenlenmiş ve taraflarca imzalanmıştır.
- İşveren temsilcisi: [AD SOYAD] – İşçi: [AD SOYAD]
Sık yapılan hatalar
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, sözleşmedeki unvan ile çalışma izni başvurusundaki unvanın farklı olmasıdır. Bu uyumsuzluk, başvurunun reddine veya sonraki denetimlerde sorun çıkmasına yol açabilir. Benzer şekilde işyeri adresi, işveren unvanı ve işçinin pasaport bilgilerindeki yazım farkları da ciddi sonuç doğurur.
Süre ve ücret kalemlerinin boş bırakılması, ücretin net ya da brüt olduğunun belirtilmemesi, ödeme döneminin yazılmaması sık görülen eksikliklerdir. Yalnızca yabancı dilde düzenlenmiş ve Türkçe karşılığı bulunmayan metinler de idari aşamada sorun yaratabilir. Son olarak, tarafların imza yetkisinin kontrol edilmemesi ve sözleşmenin taraflarda kalmaması, ispat bakımından dezavantaj oluşturur.
- İzin başvurusuyla çelişen unvan ve görev tanımı
- Boş bırakılan süre, ücret veya ödeme günü alanları
- Ücretin net/brüt niteliğinin belirtilmemesi
- Türkçe metnin hiç düzenlenmemesi
- Temsilci imza yetkisinin denetlenmemesi
- Sözleşmenin işçiye verildiğinin kayda geçirilmemesi
Süre, sunum ve saklamaya ilişkin dikkat edilecekler
Sözleşmenin süresi, çalışma izninin geçerlilik dönemiyle uyumlu olacak şekilde kurgulanmalıdır. İzin süresi sona erdiğinde çalışma hakkı da sona ereceğinden, süre uzatımı veya yeni başvuru gerekip gerekmediği önceden değerlendirilmelidir. Belirli süreli sözleşmelerde yenileme ihtiyacı doğduğunda, zincirleme ilişkiye ilişkin riskler de göz önünde tutulmalıdır.
Sözleşme, başvuru dosyasına eksiksiz ve okunabilir biçimde eklenmeli; taraflarca imzalanmış nüshaların biri işverende, biri işçide kalmalıdır. Değişiklik yapıldığında ek protokol düzenlenmesi ve bunun da imzalanması, ileride doğacak tereddütleri önler. İspat bakımından sözleşmenin yanı sıra bordro, işyeri kayıtları ve yazışmaların düzenli saklanması yararlıdır; sürelere ilişkin ayrıntılar için ilgili kanun hükümleri ve idari uygulama esas alınmalıdır.
- Sözleşme süresi ile izin süresinin uyumu
- Değişikliklerde ek protokol düzenlenmesi
- İmzalı nüshaların her iki tarafta bulunması
- Başvuru dosyasına eksiksiz sunum
- Kayıt ve bordroların birlikte saklanması
Bu sayfa yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Süre, madde ve usul bilgilerini güncel mevzuattan doğrulayın; somut olayınız için bir avukata danışın.
Sıkça sorulan sorular
Yabancı işçiyle sözlü sözleşme yapılabilir mi?
Çalışma ilişkisi sözlü olarak da kurulabilse de yazılı sözleşme, çalışma izni başvurusunda ve olası uyuşmazlıklarda ispat bakımından belirleyici rol oynar. Bu nedenle ilişkinin başında yazılı metin düzenlenmesi yerinde olur.
Sözleşme yalnızca yabancı dilde hazırlanabilir mi?
Metnin Türkçe olarak da düzenlenmesi, idari başvurularda ve yargısal aşamada kolaylık sağlar. İki dilde metin hazırlanacaksa, uyuşmazlık hâlinde hangi metnin esas alınacağı sözleşmede belirtilmelidir.
Sözleşmedeki unvan ile çalışma iznindeki unvan farklı olabilir mi?
Bu farklılık başvurunun reddine veya sonraki denetimlerde sorun çıkmasına yol açabilir. İşin tanımı ve unvanın her iki belgede uyumlu olması gerekir.
Ücretin net mi brüt mü olduğu belirtilmezse ne olur?
Belirsizlik, işçilik alacaklarının hesabında taraflar arasında uyuşmazlığa neden olur. Bu nedenle ücretin niteliği, ödeme dönemi ve ödeme günü açıkça yazılmalıdır.
İzin süresi sona erdiğinde sözleşme kendiliğinden sona erer mi?
Çalışma hakkı izin süresine bağlı olduğundan, iznin sona ermesi çalışma ilişkisinin sürdürülebilirliğini doğrudan etkiler. Süre uzatımı veya yeni başvuru gereksinimi, ilgili kanun hükümlerine göre zamanında değerlendirilmelidir.