Pan-Avrupa-Akdeniz Tercihli Menşe Kurallarına Dair Bölgesel Konvansiyon Ortak Komitesinin 1/2023 Sayılı Kararı Kapsamı Tercihli Menşe Kuralları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Özet
Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan Pan-Avrupa-Akdeniz Tercihli Menşe Kurallarına Dair Bölgesel Konvansiyon Ortak Komitesinin 1/2023 Sayılı Kararı Kapsamı Tercihli Menşe Kuralları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 31 Ekim 2026 tarihli ve 33416 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu düzenleme ile 20 Aralık 2025 tarihli ve 33113 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan temel yönetmeliğin uygulama alanı genişletilmiştir. Temel yönetmeliğin 2 nci maddesinin birinci fıkrasına yeni bir bent eklenmiştir. Eklenen yeni bent ile birlikte, ilgili mevzuatın kapsamına bir ülke arası ticaret anlaşması dahil edilmiştir. Söz konusu ekleme, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Ukrayna Hükümeti Arasında Serbest Ticaret Anlaşması'nı kapsamaktadır. Anlaşmanın II.5 inci maddesinde yer alan Menşe Kuralları hükmü yönetmelik kapsamına alınmıştır. Böylece Pan-Avrupa-Akdeniz sistemindeki menşe kuralları çerçevesinde Ukrayna ile yapılan ticaretin hukuki dayanağı güncellenmiştir. Yönetmeliğin 1 inci maddesinde açıkça belirtildiği üzere bu ilave yapılmıştır. Düzenleme, Resmi Gazete'de yayımlandığı tarih itibarıyla hukuki sonuç doğurmaya başlamıştır. Yürürlük maddesi olan 2 nci madde gereğince herhangi bir geçiş süresi öngörülmemiştir. Yönetmeliğin yayım tarihi olan 31 Ekim 2026 tarihinde doğrudan yürürlüğe girmiştir. Yürütme yetkisi ise Ticaret Bakanı'na verilmiştir. Bu durum 3 üncü maddede açıkça hüküm altına alınmıştır. Yapılan bu değişiklik, dış ticaret hukukunu ilgilendiren operasyonlarda doğrudan dikkate alınacaktır. Özellikle Ukrayna ile ithalat ve ihracat yapan firmalar için menşe kurallarının uygulanmasında bu yönetmelik referans alınacaktır. Serbest Ticaret Anlaşması'nın II.5 inci maddesi ile yönetmelik arasındaki hukuki bağ güçlendirilmiştir. Gümrük idareleri nezdindeki işlemler bu yeni bent doğrultusunda yürütülecektir. Hukuk büromuzun gümrük ve dış ticaret departmanları için bu gelişme önem arz etmektedir. Müvekkillerin bilgilendirilmesi ve uyum süreçlerinin gözden geçirilmesi gerekmektedir. Metinde başka bir değişiklik öngörülmemiştir. Sadece 2 nci maddenin birinci fıkrasına (m) bendi eklenmiştir. Bu idari düzenleme, iki ülke arasındaki ticari ilişkilerin menşe boyutunu doğrudan etkilemektedir. Hukuki altyapının güncellenmesi, uyuşmazlıkların çözümünde de dikkate alınacaktır. İlgili taraflar için operasyonel süreçlerde netlik sağlanmıştır. Bakanlık yetkilileri ve gümrük müşavirleri bu düzenlemeye göre hareket edecektir.
Düzenlemenin dayanağı
Düzenleme, 20/12/2025 tarihli ve 33113 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Pan-Avrupa-Akdeniz Tercihli Menşe Kurallarına Dair Bölgesel Konvansiyon Ortak Komitesinin 1/2023 Sayılı Kararı Kapsamı Tercihli Menşe Kuralları Hakkında Yönetmeliğin 2 nci maddesinin birinci fıkrasına (m) bendinin eklenmesine dayanmaktadır. İlgili bent, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Ukrayna Hükümeti Arasında Serbest Ticaret Anlaşması'nın II.5 inci maddesinde yer alan Menşe Kuralları hükmünü kapsamaktadır. Yönetmelik 31/10/2026 tarihinde yayımıyla yürürlüğe girmiştir.
Olası etkiler
Ukrayna ile ithalat ve ihracat gerçekleştiren gerçek ve tüzel kişi tacirler, gümrük müşavirliği firmaları, gümrük idarelerinin menşe tespiti ve tercihli rejim uygulamalarına ilişkin idari işlemleri ile Vergi Mahkemeleri nezdinde görülen gümrük ve kaçakçılık/mevzuat uyuşmazlıkları.
Avukatlar için öneri
- 1. Ukrayna ile ticaret yürüten müvekkillerin tercihli menşe işlemleri, Serbest Ticaret Anlaşması'nın II.5 inci maddesi ve yeni eklenen (m) bendi çerçevesinde taranmalıdır. 2. Gümrük idareleri ve vergi mahkemeleri nezdindeki devam eden menşe uyuşmazlığı dosyalarına güncel yönetmelik değişikliği işlenmelidir. 3. Dış ticaret departmanı ve ilgili müvekkiller için yönetmelik değişikliğini açıklayan bilgilendirme sirküleri hazırlanmalıdır.
Bu analiz yapay zekâ ile hazırlanmıştır ve bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş yerine geçmez. Uygulamadan önce düzenlemenin Resmî Gazete'deki tam metnini esas alın.